Tirik organizmlarning kimyoviy tarkibi va uning doimiyligi

Tavsif

Tirik organizmlarning kimyoviy tarkibi va uning doimiyligi Tirik organizmlar asosan karbon, vodorod, kislorod, azot, fosfor, kaliy, natriy, kaltsi, temir kabi elementlardan tashkil topgan. Ularning asosiy kimyoviy tarkibi quyidagi komponentlarni o‘z ichiga oladi: Suv (H₂O) – organizmning asosiy qismi bo‘lib, tana massasining 70% atrofini tashkil etadi. Suv turli biologik jarayonlarda, masalan, moddalar almashinuvi va transportda ishtirok etadi. Organik moddalar – tirik organizmlarda energiya manbai va struktura elementlari sifatida muhim: Karbonhidratlar – tez energiya manbai. Masalan, glyukoza, kraxmal. Lipidlari (yog‘lar) – energiyani uzoq muddat saqlash va hujayra membranasini hosil qilish. Proteinlar (oqsillar) – hujayralar qurilishi, ferment va gormonlar faoliyati uchun zarur. Nuklein kislotalar (DNA, RNA) – genetik ma’lumotni saqlash va uzatish. Noorganik moddalar – minerallar va tuzlar, organizmning normal faoliyati uchun muhim: Tuzlar va mikroelementlar (temir, rux, mis) ferment va gormonlar faoliyatida ishtirok etadi. Kimyoviy tarkibning doimiyligi Tirik organizmlarda kimyoviy tarkib doimiylik xususiyatiga ega, ya’ni: Har bir turdagi organizmning asosiy elementlari va organik moddalar nisbati taxminan bir xil bo‘ladi. Doimiylik biologik barqarorlik va hayotiy jarayonlarning muvozanatli ishlashini ta’minlaydi. Masalan, barcha odam hujayralarida suv, protein va lipidlarning nisbati deyarli o‘xshash bo‘ladi, bu esa tiriklikning bir xususiyati hisoblanadi.

Hujjat haqida

Kategoriya

Taqdimotlar | Biologiya

Format

PPTX

Hajmi

17 bet

Fayl hajmi

908.48 KB

Muallif

Shoxzod Nematov

Qo'shilgan

26.12.2025