Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish mexanizmini

Name: Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish mexanizmini
Brand: Ilmiyish
SKU: 276867
Price: 15400 UZS
Availability: InStock

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish mexanizminiIqtisodiy reformalarning amalga oshirilishi, iqtisodiyotdagi strukturaviyo’zgarishlarning yuz berishi, mamlakat iqtisodiyotining rivojlanib borishinatijasida korxona va tashkilotlarining soni ko’paymoqda. Boshqa mulkchilikshakllari bilan bir qatorda xususiy mulkchilik shaklidagi korxonalariqtisodiyotning deyarli barcha sohalarida tashkil qilinmoqda va faoliyat

63 betDOCX295 ko'rildi0 marta sotilgan

15 400 so'm

Soffchi PhD3281 ta hujjat sotilgan

Tavsif

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish mexanizmini Kirish   Iqtisodiy reformalarning amalga oshirilishi, iqtisodiyotdagi strukturaviy o’zgarishlarning yuz berishi, mamlakat iqtisodiyotining rivojlanib borishi natijasida  korxona va tashkilotlarining soni ko’paymoqda. Boshqa mulkchilik shakllari bilan bir qatorda  xususiy mulkchilik shaklidagi korxonalar iqtisodiyotning deyarli barcha sohalarida  tashkil qilinmoqda va faoliyat yuritmoqda.  Mustaqillikka erishgandan so’ng mamlakatimizda yangi tarmoq sifatida engil avomobilsozlikni paydo bo’lishi va rivojlanishi, kimyo sanoatining rivojlanishi, qishloq xo’jlagida qishloq xo’jaligi mahsulotlarini qayta ishlash sohasining yo’lga qo’yilishi, radio-elektronika tarmog’ining rivojlanib borishi yangi tarmoqlar, yangi ish beruvchilar, yangi mutaxassisliklar paydo bo’lishiga olib kelmoqda. Tabiiyki, ishlab chiqarishning, jumladan yuqori texnalogiyalarga asoslangan tarmoqlarning jadal su’atlar bilan rivojlanishi mazkur sohada faoliyat yurituvchi  ishchi va xodimlarning hayoti va sog’lig’iga  jiddiy xavf soluvchi risklarning  miqdori va ko’lamini oshishiga olib keladi.  Yangi tarmoqlar, yangi ish beruvchilar, yangi mutaxassisliklarning paydo bo’lishi, mazkur sohada faoliyat yuritayotgan ishchilarni  huquqlarini   himoya qilishni talab qiladi.  Ish beruvchilarning  ishchilar oldidagi fuqarolik javobgarligi  o’sib borishi,  ishchi va xodimlarning qonuniy manfaatlarini  himoya qilish masalasini  dolzarbligini yanada oshirmoqda. Bozor iqtisodi sharoitida ish beruvchilarning ishchilar oldidagi fuqarolik javobgarligini   davlat nazorat qiladi. Bir vaqtda iqtisodiyotda  Davlatga tegishli  korxonalar soni  kamayib, xususiy mulkchilikka asoslangan korxonalar soni  ortib bormoqda.  Yana bir narsni  aytish joizki, yangi  ish joylarida ish faoliyati bilan bog’liq turli xil baxtsiz xodislarnin soni ortishi ehtimoli ham oshmoqda. Chunki  sanoatning jadal sur’atlar bilan rivojlanishi yangi, murakkab texnologiyalarni joriy qilishni talab qiladi.                  Prezident    I.Karimov        «Ishbilarmonlik    muhitini    yanada    tubdan  takomillashtirish ishlari izchil davom ettirildi – 80 ta ruxsat beruvchi tartibqoidalar, faoliyatning 15 turini litsenziyalash bekor qilindi, statistika, soliq hisobotini va boshqa hisobotlarni taqdim etish shakllari va davriyligi 1,5-2 baravarga qisqartirildi. Bu 2012 yilda kichik biznesning 23 mingtadan ortiq yangi sub’ektlari tashkil etilishiga ko’maklashdi», deb taakidladi o’z nutqida [1] .  Shu sababli  masalasi  hozirgi zamon dolzarb mavzusiga aylanmoqda. Bitiruv malakviy ishining mavzusi javobgarlik sug’urtasi sohasida   ana shunday dolzarb mavzulardan biriga  bag’ishlangan.  Bitiruv malakaviy ishining maqsadi  ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish mexanizmini  o’rganib,  sug’urtalash tartibini takomillashtirish bo’yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdir.  Bitiruv malakaviy ishida qo’yilgan maqsadga erishish uchun  quyidagi vazifalarni   bajarish lozim:  ish beruvchining fuqarolik javobgarligini sug’urtalashni iqtisodiy va ijtimoiy holatlarga ta’sirini  o’rganish;  ish beruvchining fuqarolik javobgarlgini majburiy sug’urta qilish ob’ekti va sub’ektlarining  mohiyatini  o’rganish;  ish beruvchining fuqarolik javobgarligini sug’urtalashda sug’urta shartnomalarini tuzish jarayonini o’rganish;  ish beruvchining fuqarolik javlbgarligini majburiy sug’urta qilishda sug’urta summasi, sug’urta mukofotini belgilash tartibini o’rganish o’rganish;  ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilishda sug’urta hodisalarini ko’rib chiqish jarayonini o’rganish;  sug’urta bozorida ish beruvchining fuqarolik javobgarligini mavjburiy sug’urta qilish natijasini  o’rganish;  ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urtalash tartibini takomillashtirish bo’yicha taklif va tavsiyalar  berish.  Bitiruv malakaviy ishining ob’ekti bo’lib sug’urta tashkilotlarining ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urtalash bilan bog’liq sug’urta  faoliyati hisoblanadi.  Bitiruv malakaviy ishining  predmeti -   ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish jarayonida yuzaga keluvchi  iqtisodiyijtimoiy munosabatlar.  Bitiruv malakaviy ishining nazariy va amaliy hamiyati shundan iboratki, ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urtalashning  nazariy asoslari, iqtisodiy mohiyati va ahamiyati bitiruv malakaviy ishida o’rganiladi. Bitiruv malakaviy ishining amaliy ahmiyati shundan iboratki, ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urtalash tartibini takomillashtirish bo’yicha  takliflar qilinadi.  Bitiruv malakaviy ishini bajarishda O’zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi,  statistika idoralari,  sug’urta kompaniyalarining rasmiy ma’lumotlari, ilmiy risolalarda, maqolalarda keltirilgan ma’lumotlardan foydalaniladi.      Bitiruv malakaviy ishning  tarkibiy tuzilishi. Bitiruv malakaviy  ishi tarkiban kirish, uch bob, xulosa hamda foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatidan iborat.  Kirish qismida mavzuning dolzarbligi, tadqiqot ob’ekti, predmeti, maqsadi va vazifalari, mavzuning nazariy va amaliy ahamiyati yoritilgan. Bitiruv malakaviy ishining amaliy ahamiyati talaba tomonidan taklif qilinayotgan  tavsiyalar sug’urta tashkilotlarida sug’urta faoliyatini  samarali tashkil qilishda as qotadi.  Bitiruv malakaviy ishining asosiy qismida ishberuvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish tartibi, sug’urtalash jarayoni, sug’urtalash tartibini takomillashtirish yo’llari bayon qilingan.  Xulosa qismida  mavzu bo’yicha chiqarilgan  yakuniy fikr-mulohazalar yoritilgan. Bundan tashqari talaba ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urtasini takomillashtirish bo’yich takliflar qilingan.                                I Bob. Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilishning nazariy va huquqiy asosolari                    1.1      Ish     beruvchining      fuqarolik      javobgarligini     majburiy  sug’urtalashning iqtisodiy va ijtimoiy holatlarga ta’siri    Fuqarolarning  hayot faoliyati davomida ularning mulkiy manfaatlariga turli toifadagi xavf – xatarlar o’z ta’sirini o’tkizadi. Har-bir shaxs  o’z mulkiy manfaatlarini   xavf soluvchi risklardan himoyalanish vaqtida ular sug’urtaviy munosabatlarga kirishda. Sug’urta jamiyatning barcha a’zolariga turli xil baxtsiz hodisalar natijasida  yuzaga kelishi mumkin bo’lgan zararlardan  o’zlarini himoya qilish imkoniyatini beradi.   Mulkiy manfaatlarga xavf soluvchi xavf-xatarlar baxsiz hodisalar, tabiat hodisalari, uchinchi shaxslarning bexosdan, yoki ataylab qilgan xatti-harakatlari  bilan bog’liqdir. Insonlar  o’zlarining mulkiy manfaatlarini himoya qilish uchun sug’uradan foydalanadi.  Bozor  munosabatlarining shakllanishi va  jahon iqtisodiy tizimining  kengayishi sug’urtaning  qayta ishlab chiqarish jarayonini makro va mikro iqtisodiy darajadagi boshqarish borosidagi vazifasi va ahamiyatini oshiradi. Jumladan, ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilishning ham  mehnat resurslarini  makro va mikro iqtisodiy darajada  himoya qilish vazifasi ortib bormoqda.  Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish mamlakatda ijtimoiy ishlab chiqarishni barqarorlashtirishni, biznesni va aholini turmush darajasini himoya qilish asosiy vositasi hisoblanadi.  Iqtisodiy rivojlanish nuqtai nazardan, ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urtalash mamlakatda iqtisodiy progressni va ishlab chiqarish faolligini qo’llab- quvvatlash asosiy  omillaridan biriga aylanmoqda.  Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urtalash nafaqat  korxona va tashkilotlarda ishlovchi  xodimlarni  ijtimoiy himoya qiladi, balkim  bilvosita yuridik shaxslarni ularga tegishli bo’lgan mol –mulklarni  va moliyaviy natijasini himoya qiladi. Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urtalash  amalga oshirilmaganda edi,  ularning faoliyatida yuz beruvchi  baxsiz hodisalar natijasida  xodimlarning sog’lig’i va hayotiga etkazilgan zarar   ish beruvchi tomonidan   qoplab berilishi talab qilinadi. Bu esa   yuridik shaxslarning  oborot mablag’larining kamayishiga, natijada  ularning moliyaviy natijasining yomonlashuviga olib kelishi mumkin. Agar  ishlab chiqarishda  yuz bergan baxtsiz hodisa natijasida  xodim vafot etsa,  yuridik shaxslar tomonidan  to’lanuvchi qoplama miqdori sezilarli darajada katta miqdorda bo’ladi.  Yuridik shaxslar tomonidan to’lanuvchi qoplama miqdori  ayrim  tashkilotlarning nafaqat moliyaviy  ahvolini yomonlashuviga, bir vaqta bankrot holatiga olib kelishi mumkin.  Shu ma’noda, ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urtalash  korxonalarning moliyaviy-xo’jalik  faoliyatida, tabiiy ofatlar, baxtsiz hodisalar, professional kassalliklar natijasida yuzaga keluvchi negativ holatlarni oldni oladi va qisqa muddatlarda  negativ holatlar asorati bartaraf qilinadi. Natijada  korxona va tashkilotlarning sh jarayoni va uning parametrlari  qayta tiklandai.    Noxush hodisalarning yuz berishi fuqarolarning turmush tarzini yomonlashuviga, ishlab chiqarishni izdan chiqishiga,  iqtisodiy rivojlanish orqaga ketishiga olib keladi.     Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilishning iqtisodiy mohiyati sug’urta, sug’urta faoliyati,  mazkur sug’urta turi yordamida sug’urtalanuvchi risklarning mohiyati,  xavf-xatarlar, sug’urta hodisasining mazmuni, sug’urta maydoni, sug’urta portfeli, sug’urta agentlari va brokerlari, sug’utalangan shaxs, uchinchi shaxs, naf oluvchi, voris, sug’urta ob’ekti, sug’urta predmeti orqali ochiladi.      Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta  qilish ham sug’urta faoliyati hisoblanadi. “Sug’urta faoliyati to’g’risida”gi Qonunning 5 bandida sug’urta faoliyatiga  izzoh berilgan. Sug’urta bozorining professional ishtirokchilari sug’urta faoliyatining sub’ektlari hisoblanadi. Sug’urtalovchilar, sug’urta vositachilari, adjasterlar, aktuariylar, sug’urta syurveyerlari, shuningdek assistans sug’urta bozorining professional ishtirokchilaridir [2] .  “Sug’urta faoliyati to’g’risida”gi Qonunning 3-moddasida sug’urta tushunchasiga aniq  ta’rif berilgan. Sug’urta deganda yuridik yoki jismoniy shaxslar to’laydigan sug’urta mukofotlaridan shakllantiriladigan pul fondlari hisobidan muayyan voqea (sug’urta hodisasi) yuz berganda ushbu shaxslarga sug’urta shartnomasiga muvofiq sug’urta tovonini (sug’urta pulini) to’lash yo’li bilan ularning manfaatlarini himoya qilish tushuniladi [3] .    Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish asosini ham korxona va tashkilotlar faoliyatiga xavf soluvchi risklar  tashkil qiladi. Risklar  grek  tilidan kelib chiqqan.  Ridsikon, ridisa – qoya ma’nosini bildiras, italayan tilida risko – xavf-xatar ma’nosini anglatadi. Risk – bu noxush hodisaning yuz berish ehtimolidir. P.G.Graboviy, L.N., V.V.Shaxovlar  riskni zarar keltirish ehtimoli,  rejalashtirlgan daromadni olmaslik , deb  talqin qilishadilar.            Sug’urta nazariyasida riskning mohiyatini tushuntiishga turli xil yondashuvlar mavjud. Riskning abstrakt va  aniq  ma’nolari mavjud.  Riskning abstrakt ma’nosi shundan iboratki, risk  xavf-xatarning meyorini,   yuz beruvchi zararning ehtimolli miqdorini bildirsa,  riskning sug’urta ob’ekti bilan bevosita bog’liqligi,  riskning ro’y berishi sug’urta ob’ektiga qisman yoki to’liq  zarar keltirishi  uning aniq ma’nosini bildiradi.  Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilishda sug’urtaga olinuvchi risklar  o’ziga xos tarkibga ega. O’z mehnat vazifalarini bajarishi bilan bog’liq holda kasbga oid mehnat qobiliyatini yo’qotish va mehnatda mayib bo’lish ehtimoli ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urtalashda sug’urta himoyasiga olinuvchi risklar hisoblanadi.  O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2009 yil 24 iyundagi “Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish qoidalari  to’g’risida”gi  177-son qarori ,1-ilovasiga asosan kasbga oid mehnat qobiliyatini yo’qotganlik darajasi - kasbga oid mehnat qobiliyatining ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa yuz berguniga qadar bo’lgan, foizlarda ifodalangan, tibbiymehnat ekspertiza komissiyasi tomonidan aniqlanadigan pasayishi; Mehnatda mayib bo’lish - xodimning kasbga oid mehnat qobiliyatini ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa oqibatida vaqtincha yoki turg’un yo’qotishi tushuniladi [4] .   Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilishda sug’urta hodisasi deb,  sug’urta himoyasiga olinuvchi, favqulotda yuz beruvchi noxush hodisalarni ya’ni, ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilishda  sug’urta hodisasi majburiy sug’urta qilish shartnomasi bo’yicha sug’urta hodisasi - ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish shartnomasining amal qilishi davrida xodim o’z mehnat vazifalarini bajarishi bilan bog’liq holda mehnatda mayib bo’lishi, kasb kasalligiga chalinishi yoki sog’lig’ining boshqacha tarzda shikastlanishi munosabati bilan xodimning hayoti yoki sog’lig’iga etkazilgan zararning o’rnini qoplash bo’yicha ish beruvchining fuqarolik javobgarligi vujudga kelganligi fakti yoki, annuitetlar shartnomasi bo’yicha sug’urta hodisasi deganda annuitetning annuitetlar shartnomasi amal qiladigan davrda joriy to’lov tarzida sug’urta tovonini amalga oshirish sanasigacha yashashi holati tushuniladi. Kasbga oid mehnat qobiliyatini yo’qotish deganda, ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa yuz berguniga qadar bo’lgan, foizlarda ifodalangan, tibbiy-mehnat ekspertiza komissiyasi tomonidan aniqlanadigan pasayish tushuniladi. Mehnatda mayib bo’lish esa xodimning kasbga oid mehnat qobiliyatini ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa oqibatida vaqtincha yoki turg’un yo’qotish  holati nisoblanadi.  Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilishda sug’urta hodisasining  kriteriyalari mavjud: Masalan:  risk hodisa sifatida ehtimolli xarakterga ega va uning ro’y berishi  ob’ektiv xarakterga ega;  sug’urta riskining ro’y berish  vaqti va makoni noma’lum; -     bir -xil toifadagi risklar etarlicha ko’p bo’lishi.   Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish sug’urta faoliyatining qaysi tarmog’iga taaluqliligini belgilash uning iqtisodiy mohiyatini yanada chuqurroq ochadi. Ma’lumki, “Sug’urta faoliyati to’g’risida”gi Qonunning 4 bandida sug’urta taromqlari tarkibi belgilab qo’yilgan:  -hayotni sug’urta qilish (jismoniy shaxslarning hayoti, sog’lig’i, mehnat qobiliyati va pul ta’minoti bilan bog’liq manfaatlarini sug’urta qilish, bunda shartnoma bo’yicha sug’urtaning eng kam muddati bir yilni tashkil etadi hamda sug’urta pullarining sug’urta shartnomasida ko’rsatib o’tilgan oshirilgan foizni o’z ichiga oluvchi bir martalik yoki davriy to’lovlarini (annuitetlarni) qamrab oladi);  -umumiy sug’urta (shaxsiy, mulkiy sug’urta, javobgarlikni sug’urta qilish hamda hayotni sug’urta qilish sohasiga taalluqli bo’lmagan boshqa sug’urta turlari).  -Sug’urta tavakkalchiliklari yoki ular guruhlarining va ular bilan bog’liq majburiyatlarning umumiy xususiyatlariga muvofiq sug’urta sohalari sug’urta turlariga (klasslariga) bo’linadi. Sug’urta turlari (klasslari) O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi [5] .  Shu ma’noda ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish bir vaqtda umumiy sug’urta tarmog’i va hayot sug’urta tarmoqlariga mansub  bo’ladi.  Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilishda sug’urta maydoni mavjud. Uning mohiyati shundan iboratki, ma’lum davrda  sug’urtachi tomonidan  sug’urtalash mumkin bo’lgan  sug’urta ob’ektlarining maksimal miqdori hisoblanadi. Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilishda  sug’urta maydoniga   O’zbekiston Respublikasi hududida faoliyat yuritayotgan barcha ish beruvchilar va ularning xodimlari kiradi.  Barcha majburiy sug’urta turlarida  jumladan ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urtalashda  “zarar” tushunchasi  ishlatiladi. Sug’urta nazariyasida zarar deb   sug’urta hodisasi ro’y berishi natijasida sug’urta qildiruvchiga(sug’urtalangan shaxsga) etkazilgan yo’qotishning pul shaklidagi ifodasi tan olinadi. Zararlar moliyaviy, oddiy, shaxsiy, ma’naviy va boshqa ko’rinishlarga ega.  Qiymatda engil o’lchanadigan, material ko’rinishidagi yo’qotilish moddiy zararlar hisoblansa,  moliyaviy yo’qotishlar esa  sug’urta qildiruvchining nazarda tutgan  daromadni, foydani boy berishi hisoblanadi. Zarar ko’rgan shaxsning mulkiy manfaatlariga etkazilgan ziyon , mulkiy  yo’qotishlar moddiy  ziyon tushunchasini beradi.   Bunda, nazarda tutilmagan  xarajatlarning paydo bo’lishi ham sug’urta qildiruvchining daromadiga va foydasiga ta’sir qiladi va u ham moliyaviy yo’qotishlarga olib keladi.  Shaxsiy zararlar  bevosita insonning o’zi bilan bog’liq zararlar tushuniladi. Inson va uning shaxsiy qadriyatlariga jismoniy va ma’naviy zararlar etkazish tushuniladi. Zararlarni jazo va jarima  zararlaridan farqlash lozim. Jazo va jarima  zararlarini  shartnomaga asosan aybdor tomoni to’laydi.  Xulosa qilib aytganda  ish beruchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish mamlakatda   fuqarolarni ijtimoiy  himoya qilish mexanizmini takomillashishiga va ijtimoiy holatni yaxshilanishiga  ijobiy ta’sir qiladi.   Ish beruvchilar to’lashi zarur bo’lgan  zararni qoplashda yordam berib, ularni moliyaviy ahvolini  barqaror bo’lishiga va mamlakatda makroiqtisodiy barqarorlik zaga kelishiga yaqindan yordam beradi.     1.2 Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urtalashda sug’urta munosabatlarining yuzaga kelishining huquqiy asoslari    [1] O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning 2012 yilda mamlakatimizni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish yakunlari hamda 2013 yilga mo’ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo’nalishlariga bag’ishlangan Vazirlar Mahkamasining majlisidagi “Bosh maqsadimiz – keng ko’lamli islohotlar va modernizatsiya yo’lini qat’iyat bilan davom ettirish” mavzusidagi ma’ruzasi,Xalq so’zi, 2013 yil 18 yanvar    [2] O’zbekiston Respublikasining Qonuni «Sug’urta faoliyati to’g’risida». - T.: 2002 y., 5 aprel.// «Xalq so’zi» gazetasi, 2002 yil 28 may.  [3] O’zbekiston Respublikasining Qonuni «Sug’urta faoliyati to’g’risida». - T.: 2002 y., 5 aprel.// «Xalq so’zi» gazetasi, 2002 yil 28 may.    [4] O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2009 yil 24 iyundagi “Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug’urta qilish qoidalari to’g’risida”gi  177-sonli qarori, “Norma” elektron manba.  [5] O’zbekiston Respublikasining Qonuni «Sug’urta faoliyati to’g’risida». - T.: 2002 y., 5 aprel.// «Xalq so’zi» gazetasi, 2002 yil 28 may.   