Geraklitning falsafiy qarashlari

Tavsif

Reja: 1.Geraklit Efeslik 2.Qadimgi yunon falsafasi 3.Geraklitning eng muhim falsafiy gʻoyasi Geraklit Efeslik (qadimgi yunoncha: Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος, Herakleitos Ephesios) (mil. av. taxminan 544–483) – yunon faylasufi, Ioniya faylasuflaridan biri. Oliy aristokratlar oilasida tugʻilgan. Falsafa tarixida birinchi boʻlib obyektiv dialektika tamoyillarini koʻrsatib bergan. Uning dunyoqarashiga Sharq falsafasi, xususan zardushtiylik falsafasi jiddiy taʼsir koʻrsatgan. Geraklitning asarlarida zardushtiylik, „Avesto“ga bayon etilgan gʻoyalarga, qadimgi hind upanishadlariga oid lavhalar uchraydi. Geraklitning „Tabiat haqida“ asaridan bizgacha 130 parcha (fragment) yetib kelgan. U bu kitobni juda murakkab tilda, ilmning magʻzini chaqa oladigan, farosatli va dono kitobxonlarga moʻljallab yozganligini aytadi. Geraklit olamni toʻxtovsiz alangalanib va soʻnib turuvchi olovdan iborat deb bildi. Uning fikricha, hamma narsalar olovdan paydo boʻlgan va hamma narsa olovga aylanadi. Geraklit olovni olamning asosida yotuvchi birlamchi element, jonli va aqlli kuch deb hisoblaydi, boshqa narsalar esa olovning turli shakllariga aylangan koʻrinishlaridir. Barcha narsalar olovning quyuqlashuvi va siyraklashuvi oqibatida vujudga keladi. Geraklit dunyodagi hamma narsa abadiy harakat jarayonida, hamma narsa tabiat qonuniyati – „logos“ga boʻysunib, oqib, oʻzgarib turadi, deydi (masalan, „ayni bir daryoga 2 marta tushib boʻlmaydi“, „biz koʻrib turgan har kungi Quyosh yangi Quyosh“, „biz oʻzimiz ham har bir lahzada yangilanamiz“).  

Hujjat haqida

Kategoriya

Taqdimotlar | O'zbekistonning eng yangi tarixi

Format

PPTX

Hajmi

16 bet

Fayl hajmi

190.03 KB

Muallif

Sanjarbek Ashuraliyev

Qo'shilgan

25.08.2024